خلاصه : گزارش از حفاري آثار عتيقه براي ناصرالدين شاه / كشف آثار تاريخي /
متن سند : جزو هشتم نوشتجاتي است كه پنجم شهر ربيع الاول از سال يكهزار و دويست و نود و دو مطابق تنكوزئيل در دوشان تپه از نظر كيميا اثر همايون روحي و روح العالمين فداه گذشته و به دستخط مبارك مزين و موشح گرديده است . قربان خاك پاي اقدس همايونت شوم - عمله جات که در سر کار بودند با آدم خانه زاد حالا مراجعت نموده ، مي گويند در جاي آخري که نشان فرموديد آنجا که « محقق » مهره پيدا کرد، کوزه شکسته و ذغال و دو سه ديزي شکسته درآمد . لکن در مکانهاي ديگر اثري پيدا نشده است . اعتقاد خانه زاد اين است که فردا پس فردا را هم مشغول کار باشند ، شايد چيزي معلوم شود . تفصيل را براي اطلاع خاطر اقدس همايون جسارت نمود . امر امر همايون است .
تاريخ قمري : 5 / ربيع الاول / 1292
تا هزار سال پيش در دهانه دلتای نيل در شمال مصر تمدنی شکوفا وجود داشت که بخش اعظم آن بر اثر برخوردهای جنگی يا سوانح طبيعی نابود شده است. حدود ۲۱۰۰ سال پيش در کرانه دلتای نيل نيم ميليون نفر زندگی می کردند.
در آن روزگار اسکندريه تنها مرکز تمدن مديترانه نبود بلکه کلان شهر بزرگ دوران باستان و گره گاه شهرها به شمار می رفت. این شهر ميدان تبادل كالا و دانش و فرهنگ و دين بود.
اين شهر را اسکندر مقدونی در جريان فتوحاتش در سال ۳۳۱ پيش از ميلاد پايه گذاشت. شهر طی تنها صد سال به اولين کلان شهر جهان بدل شد. اسکندريه با برج دريايی رفيعی به بلندی ۱۳۰ متر بزرگترين بندر جهان بود که هزار کشتی در اسکله وسيع آن لنگر می انداختند.